محرومیت حسی ناظر به شرایطی است که در آن کاهش چشم گیر در تحریک مناسب حسی در طول یک دوره زمانی مشاهده می گردد. به طور کلی همه اشخاص مبتلا به ناتوانایی ها ، فاقد تحریک و ظرفیت درک و تعبیر و تفسیر درون داد حسی می باشند. از اين رو لازم است تا به مهارت هاي حسي – حركتي براي يكپارچگي حسي توجه بيشتري گردد.

يكپارچگي حسي به روندي اطلاق مي شود كه در طي آن مغز تجربه هاي حسي مختلف از جمله بينايي، شنوايي، بويايي، لامسه، حركت، آگاهي بدني و جابه جايي نقطة ثقل بدن را تفسير و سازما ندهي م يكند. خانم جين آيرز اولين بار نظرية يكپارچگي حسي و نحوة كاربرد آن را در كودكان با نيازهاي ويژه مطرح نمود. يكپارچگي حسي پايه و اساس براي رفتارها و يادگيري بسيار پيچيده است. گاهي در برخي از افراد يكپارچگي حسي به نحو مؤثر و صحيحي رشد نم يكند، در چنين حالتي مشكلاتي در زمينة يادگيري، رشد و رفتار حاصل خواهد شد.

يکي از بارزترين نمونه هاي کار آيرز که در رشد درک کودکان مورد استفاده قرار گرفت، تمرکز بر پردازش حسي به ويژه در مورد حواس سطح بالا  )تعادلي، لامسه و عمقي( بود. از نقطه نظر يکپارچگي حسي، اين حواس بسيار مورد تأ يکد قرار م يگيرند، زيرا حواس ابتدايي و اصلي هستند و روابط متقابل کودکان با جهان را در سال هاي اولية زندگي کنترل ميک‌نند. حواس سطح پايين 
(بينائي و شنوايي) نيز بسيار مهم هستند و همگام با رشد کودک آشکارتر مي شوند و غلبه بيش تري مي يابند. به عقيدة آيرز، حس پايه و اساسي است که کارهاي پيچيده بر آن استوار مي گردد. ساماندهي ميک‌ند و براي کاربرد مؤثر و مناسب بدن در محيط، بکار م يگيرد. البته نکتة قابل توجه این است که کودک بايد فعالانه دروندادها را سازماندهی و برای عملکرد در محیط استفاده كند. جنبه هاي زماني  و مکاني  دروندادهاي حسي مختلف، تفسير  و تداعي  مي شوند و در نهايت يکپارچه مي گردند. يکپارچه سازي حسي، پردازش اطلاعات است. مغز بايد اطلاعات حسي را يکپارچه  کند.  ارتباط بين نقايص تعبير اطلاعات حسي که از بدن و محيط دريافت مي شوند و نقايص يادگيري تحصيلي يا عصبي- حرکتي در افرادي که اختلال يادگيري  يا خام حرکتي  دارند.


حس عمقی
حس عمقی که حس ششم هم نامیده می شود به ما کمک می کند تا بدنمان را حس کنیم، وضعیت آن را تشخیص دهیم، و حرکت آن را درک کنیم. حواس پنجگانه به ما کمک می کنند تا جهان بیرونی را تجربه کنیم ولی حس عمقی به ما امکان می دهد مکان فیزیکی خود را در این جهان دریابیم.


برنامه ریزی حرکتی
برنامه ریزی حرکتی ، یکی از توانایی های مغز است که به وسیله آن مغز مراحل یک عمل را انجام می دهد.در طول روز هر یک از ما حرکات بیشماری را که هر یک دارای مراحل زیادی هستند با کمترین تلاش انجام می دهیم، به طور مثال، دوش گرفتن، مسواک زدن، لباس پوشیدن، رانندگی و تایپ کردن. در صورت عدم وجود این توانایی، فرد به رغم دارا بودن توانایی حرکتی و شناختی کافی برای آن حرکات، قادر به انجام آن اعمال نیست.


تصویر بدنی
تصویر بدنی، عبارت است از: شناخت اعضاء بدن، آگاهي از موقعيت آنها نسبت به يكديگر و نگرش و احساسی که فرد نسبت به بدن خود دارد و همچنین اینکه فرد فکر می کند دیگران او را چگونه می بینند. تصویر بدنی شامل کل بدن و یا اجزای آن ، مثل دست ها و پاها، بینی، رنگ پوست، رنگ و طرح مو و ... است. تصویر بدنی مثبت كه يكي از مواردي است كه در اين زيرمجموعه قرار م يگيرد، بدین معنی است که فرد بیشتر اوقات خود را خوب و متناسب می داند، در بدن خود احساس راحتی داشته و فکر می کند که دیگران او را خوب می بینند. بالعکس، تصویر بدنی منفی بدین معنی است که فرد بیشتر اوقات خود را زشت و نامتناسب می بیند و فکر می کند که دیگران نیز او را زشت می پندارند. فرهنگ و افرادی که در اطراف فرد هستند

توجه
توجه یک فرایند شناختی است که طی آن فرد به صورت انتخابی بر یک یا چند چیز ذهنی یا عینی متمرکز شده و سایر محرک هایی که در حوزه ادراکی او قرار دارند را نادیده می گیرد. اصل مهم این است که بدون توجه هیچ یادگیری صورت نمی گیرد. کودکان کوچک عموماً حواسشان از یک موضوع به موضوع دیگر جلب می شود و نمی توانند برای مدت طولانی به یک موضوع توجه داشته باشند. با افزایش سن کودک این مشکل کمتر می شود، محرک های جانبی و مزاحم تأثیر کمتری بر او دارند و او می تواند توجه خود را برای مدت طولانی تری بر یک موضوع متمرکز سازد

ادراک بینایی
ادراک بینایی توانایی شناختی است که فرد را قادر می سازد اطلاعات به دست آمده از طریق چشم ها را تعبیر و تفسیر کرده و از این طریق محیط پیرامون خود را شناسایی کند. ادراک بینایی نقش مهمی در املاء، ریاضیات و خواندن بازی می کند. کاستی در این توانایی ممکن است منجر به اشکال در یادگیری، بازشناسی و یا به یادآوری حروف و کلمات، یادگیری مفاهیم اساسی ریاضی مثل اندازه و وضعیت، تفاوت ها و شباهت ها، و دست نویسی ضعیف شود.

ادراک شنوایی
توانایی تشخیص، تعبیر و معنابخشی به صداهای شنیده شده را ادراک شنوایی می نامند. این توانایی که یک توانایی شناختی است به خرده مهارت هایی تقسیم می شود:

تمیز شنوایی (اكمال سمعي): توانایی تشخیص تفاوت ها و شباهت هایی که بین صداها وجود دارد.
بندش شنوایی: توانایی تکمیل کردن یک واژه نامفهوم یا ناکامل.
حافظه شنوایی: توانایی ذخیره سازی و یادآوری صداهای شنیده شده
حافظه توالی شنوایی: توانایی ذخیره سازی و یادآوری صداهای شنیده شده به همان ترتیبی که شنیده شده اند.

تثبیت و تعقیب بینایی
تثبیت بینایی به معنی نگه داشتن نگاه بر یک مکان خاص است. این توانایی که از توانایی های مهم چشم است، ادراک بینایی را تسهیل می کند. تعقیب بینایی مهارت چشمی است که به فرد امکان می دهد شیء متحرک را به دقت دنبال کرده و ادراک بینایی را تقویت می کند.

عملکرد اجرایی
فعالیت های اجرایی یک اصطلاح چتری برای مدیریت برخی فرایندهای شناختی مغز شامل حافظه فعال، استدلال، حل مسئله، برنامه ریزی و اجراست. نقص در کارکردهای اجرایی مغز، مشکلات زیادی به وجود می آورد از قبیل مشکلات و نقص در سازماندهی اعمال، به یاد داشتن تکالیف منزل، آغاز انجام کاری و به پایان رساندن آن، یادآوری قوانین، انجام تکالیف پیچیده ریاضی، یادآوری متن خوانده شده، تکمیل کارهای زمان بر، وقت شناس بودن، کنترل هیجانات و برنامه ریزی برای آینده. یکی از توانایی های این مجموعه بازداری از پاسخ است که به معنای توانایی متوقف کردن یا به تأخیر انداختن یک عمل به جای انجام دادن یک رفتار تکانشی (بدون فکر)است. این توانایی در تمرین های کدگذاری تقویت می شود.

هماهنگی دو دست

در فرایند تحول دست ها، کودکان ابتدا به صورت غیر ارادی هر دو دست خود را با هم حرکت می دهند، سپس می آموزند که از یک دست، یعنی دست برتر، استفاده کنند. اما پس از آن یاد می گیرند که به صورت ارادی از هر دو دست برای انجام فعالیت ها استفاده کنند. البته نحوه همکاری دو دست در فعالیت های مختلف متفاوت است. به طور مثال، در برخی فعالیت ها هر دو دست کار مشابه را انجام می دهند، مانند حمل کردن اشیای سنگین؛ و در برخی فعالیت ها هر دست عمل مجزایی را انجام می دهد مانند نوشتن. در نوشتن یک دست قلم را حرکت می دهد و دست دیگر کاغذ را نگاه می دارد.

انقباض همزمان عضلات
منظور از انقباض همزمان عضلات، انقباض عضلاتی است که در دو سمت یک مفصل قرار گرفته اند. در حالت عادی برای اجرای حرکات، وقتی عضلات یک طرف مفصل منقبض می شوند، عضلات سمت مقابل منبسط می شوند تا اجازه حرکت به مفصل داده شود. ولی در انجام برخی حرکات لازم است که انقباض همزمان عضلات صورت گیرد تا آن مفصل را ثابت نگاه داشته و بقیه مفاصل بتوانند به خوبی حرکت را انجام دهند و در نهایت کنترل حرکتی در آن اندام تسهیل می شود. به طور مثال، در هنگام نوشتن، عضلات مفاصل شانه
و آرنج و مچ در حالت انقباض همزمان قرار گرفته تا انگشتان بتوانند نوشتن را انجام دهند. در ضمن انقباض همزمان عضلات مانع استهلاک و همچنین خشک شدگی مفاصل می شود.

تعادل
توانایی حفظ ثبات بدن را تعادل می گویند به گونه ای که خط ثقل بدن )خط عمودیکه از مرکز بدن می گذرد( با کمترین میزان تاب خوردن در درون سطح اتکا قرار گیرد. دو نوع تعادل ایستا و پویا وجود دارد. تعادل ایستا، توانایی حفظ تعادل در حالت سکون و تعادل پویا، توانایی حفظ تعادل در حال حرکت است. حفظ تعادل نیاز به دروندادهای حسی از چند سیستم حسی شامل سیستم های دهلیزی، حس های بدنی (حس عمقی و حس حرکت) و حس بینایی دارد.

مهارت های حرکتی درشت و ظریف
مهارت های حرکتی درشت مهارت هايي هستند كه عضلات بزرگ و درشت بدن را درگير م يكنند كه شامل حرکات بازوها، پاها و نیز حرکات کل بدن است. این مهارت ها در فعالیت هایی مثل دویدن، چهار دست و پا رفتن و شنا کردن مشارکت دارند. مهارت های حرکتی ظریف مهارتهايي هستند كه عضلات كوچك و ظريف بدن را درگير م يكنند و در حرکات کوچک تری که در مچ دست، کف دست و انگشتان و نیز گاهی مچ پا و انگشتان پا اتفاق می افتند دخالت دارند. این حرکات در سرتاسر دوران کودکی ایجاد شده، توسعه می یابند و به سطح بالایی از کنترل می رسند، اما تا بزرگسالی به تقویت خود ادامه می دهند.


نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

اشتراک گذاری مطلب

Submit to DeliciousSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn